ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİNİN KÜLTÜR VE MEDENİYETİ

Devlet Yönetimi

-Anadolu Selçuklu Devleti'nde hükümdarlara 'Sultan' ünvanı verilmiştir.'Melik' unvanı taşıyan hükümdar oğulları illerin yönetiminden sorumlu tutulmuştur.
'Atabey' adı verilen eğitmenler tarafından yetiştirilen meliklerin bağımsızlıklarını ilan etmelerini engellemek amacıyla yetkileri sınırlı tutulmuştur.

-Anadolu Selçuklu Devleti'nde ülke işleri 'Divan'da görüşülmüş ve yürütülmüştür.

-Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılması,taht kavgalarına ve parçalanmalara yol açmıştır.

Görevlileri:

-Vezir-i Azam: Sultanın Yardımcısı
-Naip:Hükümdar vekili
-Müstevfi:Mali işlerin sorumlusu
-Pervaneci:Tımar dağıtımının ve toprak işlerinin sorumlusu.
-Emir-i Dad:Adalet işlerinin sorumlusu
-Kad'i Leşker:Askeri davaların sorumlusu
-Reis'ül Bahr(Emir'ül Sevahil): Donanma Sorumlusu

Divan Çeşitleri

-Vezaret Divanı: Devletin genel işlerinden sorumlu divandır.Başkanı vezir-i azamdır.

-Pervane Divanı-Dirlik topraklarının dağıtıldığı divandır.

-İşraf Divanı-Devlet kurumlarını denetleyen divandır.

-Tuğra Divanı:İç ve dış yazışmalardan sorumlu divandır.

-Arz Divanı: Savunma işlerinden sorumlu divandır.

-İstifa Divanı:Maliye işlerinden sorumlu divandır.

-Niyabet-i Saltanat Divanı:Hükümdarın ülkede olmadığı ya da seferde olduğu dönemde devlet idaresini yürüten divandır.

ORDU

Türkmenler:Uçlarda sınırları koruyanlardır.Daima savaşa hazır durumdaydılar.

İkta ordusu:İkta topraklarının geliriyle oluşturulurdu.

Hassa Ordusu: Devşirme sistemiyle yetiştirilen maaşlı merkez ordusudur.

Yardımcı Kuvvetler:Bağlı beyliklerden savaş sırasında gönderilen kuvvetlerdir.

Ücretli Askerler: Savaş zamanı geçici olarak görev yaparlardı.(Bu yapılanma Büyük Selçuklularda yoktur)

Donanma:Anadolu Selçukluları'nda güçlü bir donanma bulunuyordu.Donanmanın başında Emir'ül Sevahil (Reis'ül Bahri) adlı görevli bulunuyordu.

EKONOMİ

Selçuklularda esnaflar arasında birlik ve dayanışmayı sağlamak için AHİLİK TEŞKİLATI oluşturulmuştur.Dini ve ekonomik yönü olan ahilik teşkilatının faaliyetleri şunlardır:

-Devletle esnaf arasındaki ilişkiyi düzenlemek
-Mesleki eğitim vermek,özellikle kalfalık,çıraklık eğitimi vermek
-Haksız rekabeti önlemek,
-Ürünlerin kalitesini ve fiyatlarını kontrol etmek
-Cihat anlayışıyla İslamiyet'i yaymak
-Tüketici Haklarını korumaktır...
MİMARİ

Dini Mimari (Cami,Medrese,Anıt Mezar )

CAMİİLER :

-ULU CAMİİ : (DİYARBAKIR)-Şam'daki Emevi Camii'nin kubbesiz bir uygulamasıdır.

-ALAEDDİN CAMİİ : (KONYA)-Anadolu Selçukluları'ndan kalma EN ESKİ camiidir.

-ALAEDDİN CAMİİ (NİĞDE)

-ULU CAMİİ (DİVRİĞİ) : Mengücekliler tarafından yapılmıştır.

-ULU CAMİ (MALATYA)

-SAHİP ATA CAMİİ (KONYA ) :1283 yılında külliyeye dönüştürülmüştür.

-EŞREFOĞLU CAMİİ (BEYŞEHİR) : Ahşap camiilerin en büyük ve ilk şeklini koruyan camii örneğidir.Eşrefoğulları tarafından yapılmıştır.

-ARSLANHANE CAMİİ (ANKARA) :Alçı,çini ve mozaik birlikte ilk kez kullanılmıştır.


MEDRESELER :

-Yağıbasan Medresesi(Niksar) :Anadolu'da tarihi bilinen EN ESKİ medresedir.Danişmentliler tarafından yapılmıştır.

-Çifte Medrese (Kayseri) :Medrese-şifahane olmak üzere iki bölümdür.Şifahane bölümünü Gevher Nesibe Hatun yaptırmıştır.Anadolu'da EN ESKİ hastane olması bakımından önemlidir.

-Huand Hatun Medresesi (Kayseri):Anadolu Selçuklularının camii,medrese,kümbet,hamamdan oluşan ilk yapı topluluğudur.(külliye)

-Sırçalı Medrese (Konya)

-Karatay Medresesi (Konya)

-İnce Minareli Medrese (Konya )

-Çifte Minareli Medrese (Erzurum)

-Caca Bey Medresesi(Kırşehir) :Başlangıçta rasathane olarak yapılmış,sonradan medreseye dönüştürülmüştür.

-Üç Medrese (Gök Medrese,Buruciye,Çifte minareli medrese) (Sivas) :Anadolu Selçuklu sanatının klasikleri arasında sayılırlar.

NOT:Medreseler,Anadolu Selçuklu Mimarisinin dikkate değer yapı türlerindendir.Din bilimleri,felsefe,matematik,tarih,tıp ve astronomi gibi bilimlerin okutulduğu öğretim kurumlarıdır.

ANITMEZAR (Kümbet,Türbe)

-Melik Gazi Kümbeti (Kırşehir)

-Mama Hatun Kümbeti (Tercan,Erzurum)

-II.Kılıçarslan Kümbeti (Konya)

-Döner Kümbet (Kayseri)

-Emir Saltuk Kümbeti (Erzurum) :Anadolu'nun EN ESKİ anıtsal mezar yapısıdır.

NOT:Anıt mezar mimarisini çarpıcı biçimde yansıtan merkezlerden birisi de Bitlis 'in Ahlat ilçesidir.

Sivil Mimari (Kervansaray-Saray-Darüşşifa)

KERVANSARAYLAR :

-Anıtsal boyuttaki kervansarayların son örneği,IĞDIR'DAKİ IĞDIR HAN KERVANSARAYI'DIR.(XIII.YY'IN SONU )

-EVDİR HAN

-KIRKGÖZ HANI

-ÖRESUN HAN

-ÇİFTLİK HAN

-EZİNE PAZAR HAN

-SULTAN HAN

-ZAZADİN HAN

-SARI HAN

-ALTINAPA HAN

-ÇAY HAN

-İSHAKLI HAN

-AĞZIKARA HAN

SARAYLAR :

Kubadabad Sarayı (Beyşehir Gölü Kıyısı )

Keykubadiye Köşkü (Kayseri)

DARÜŞŞİFA (HASTAHANE-BİMARHANE)

-Kayseri Çifte Medresesi (Kayseri ) (Anadolu selçuklu devleti)

-Gevher Nesibe Hatun Darüşşifası (Kayseri ) (Anadolu s.d )


-İzzettin Keykavus Şifahanesi (Konya) (Anadolu selçuklu devleti)

-Muineddin Pervane Darüşşifası (Tokat) (Anadolu Selçuklu Devleti )

-Divriği Turan Melek Darüşşifası (Sivas) (Mengücekler)

Yorum Yaz
-->